سایت عملیات روانی- به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران تحولات منطقه خاورمیانه پس از فروپاشی شوروی یکی از مهمترین موانع در جهت نثبیت رهبری جهانی آمریکا بوده است. آغاز مجدد انتفاضه و شکست طرحهای مختلف صلح اعزاب و اسرائیل ، پیروزی احزاب اسلام گرا در برخی از کشورهای منطقه و مهمتر از همه حادثه یازدهم سپتامبر و بحران عراق ، موفقیت سیاست جهانی آمریکا را با توفیق در سیاست خاورمیانه این کشور گره زده است. اگر خاورمیانه به عنوان حلقه مفقوده رهبری آمریکا بر جهان تکمیل شود به نظر می رسد آمریکا برای هژمونی جهانی مشکل چندانی نخواهد داشت. . لذا آمریکا توجه جدی خود را به این منطقه معطوف کرده است تا این مشکل را از سر راه بردارد و راه رهبری خود را هموار کند. در همین راستا شاهدیم طی سالهای اخیر رهبران آمریکا تلاش نموده اند که با ارائه و اجرای طرحهای فراگیر ساختارعینی و ذهنی خاورمیانه را دچار تحول نمایند ، در همین راستا بود که ایالات متحده در طی طرح پاول دموکراسی را برای خاورمیانه پیشنهاد کرد . طرحی که اگر چه با آن شروع شد اما در نهایت به طرح خاورمیانه بزرگ ختم شده است. طرح خاورمیانه بزرگ در واقع منعکس کننده امیدواریها و برنامه ریزیهای این کشور برای ایجاد تغییرات بنیادین ، فراگیر و درازمدت در این منطقه در چارچوب استاندارها و معیارهای آمریکایی می باشد . پیشنهاددهندگان این طرح با استفاده از عبارت ها و واژه هایی مانند فقدان آزادی، سطح نازل دانش و جایگاه نامناسب زنان در کشورهای خاورمیانه چنین نتیجه گیری می کنند که هر چه تعداد افراد محروم از حقوق سیاسی و اقتصادی در منطقه افزایش یابد به همان میزان تروریسم، جنایات سازمان یافته و مهاجرت غیرقانونی نیز افزایش می یابد. بنابراین منطقه خاورمیانه بر سر دوراهی قرار گرفته است: یا همین راه را ادامه دهد که تهدید مستقیمی برای ثبات منطقه و منافع مشترک گروه ۸خواهد بود؟ یا تن به اصلاحات دهد که بهترین راه حل برای درمان مسایل منطقه است. محورهای اصلی طرح خاورمیانه بزرگ عبارتند از: ۱. ترغیب به دموکراسی و حکومت های شایسته (مبنی بر اینکه این کشورها باید از آزادی بیان، انتخابات آزاد و حق تعیین سرنوشت برخوردار باشند.) ۲. برقراری یک جامعه آگاه و دارای معرفت علمی (Knowledge Society) یا جامعه فرهیخته. ۳توسعه فرصت های اقتصادی . در این طرح برای دستیابی به هریک از این اهداف مجموعه ای از راهکارها ارایه شده است: کوشش برای برگزاری انتخابات آزاد، دیدارهای متقابل نمایندگان پارلمان های این کشورها با یکدیگر و انتقال تجربیات در زمینه آزادی های سیاسی، حمایت از موسسات آموزشی در این کشورها به خصوص آموزش مدیریت به زنان، کمک های حقوقی به شهروندان کشورهایی که در محدوده این طرح هستند به منظور دفاع موثر از حقوق خود، تاسیس رسانه های جمعی مستقل اعم از مطبوعات و رادیو و تلویزیون خصوصی و مستقل که بتواند حرف خود را جداگانه و خارج از حیطه دولت ها بزنند. کمک به تشکیل جامعه مدنی و نهادهای مدنی در این کشورها از جمله راهکارهای پیش بینی شده در این طرح برای ایجاد اصلاحات سیاسی مورد نظر می باشند. در بخش فرهنگی طرح یعنی در رابطه با تشکیل جامعه آگاه و برخوردار از معرفت علمی نیز راهکارهایی چون مقابله با بیسوادی، اصلاح کمک درسی (پس از وقایع ۱۱سپتامبر فشارهای زیادی توسط آمریکا بر کشورهای اسلامی برای تغییر محتوای کتب درسی صورت گرفته و به نحوی که افکار جهادی و مقابله با سیاست های آمریکا تبلیغ نشود)، مدون سازی روش های آموزشی و انجام اصلاحات آموزشی، گسترش اینترنت و آموزش مدیریت های حرفه ای، جزء مواردی است که به آن ها پرداخته شده است. در بخش سوم طرح یعنی گسترش فرصت های اقتصادی، بحث های عمده عبارت است از: ایجاد یک نقطه آزاد تجاری، کمک به رشد فعالیت های تجاری، تشویق همکاری های اقتصادی این کشورها با غرب، کاهش تسلط دولت بر خدمات مالی در این کشورها، رفع موانع در مورد گسترش همکاری های بازرگانی میان این کشورها، مدرن سازی خدمات بانکی، بهبود ابزارهای حمایت کننده از اقتصاد بازار، تغییر ساختارهای مالی و تاسیس بانک بین المللی توسعه خاورمیانه، از دیدگاه دولت فعلی آمریکا، طرح خاورمیانه بزرگ، یک طرح جدی است. اما به هر حال واجد تناقضات و تضادهای زیادی نیز هست.در این میان آنچه جالب بنظرمیرسد این است در طرح آمریکا اصلا بحثی از منازعه اعراب و اسرائیل وجود ندارد . مسئولان آمریکایی تاکید می کنند که این سند جایگزین طرح صلح اعراب و اسرائیل نخواهد بود ونمی توان اصلاحات را در گروه پیشرفت روند صلح خاورمیانه قرار داد. این درحالیست که اروپایی ها حل مشکل اعراب و اسرائیل را به عنوان مقدمه ای برای ایجاد دموکراسی در میان کشورهای عربی می دانند و معتقدند بسیاری از سران این کشورها به بهانه مبارزه با اسرائیل بر سر کار مانده اند و مردم این کشورها نیز بر این اعتقادند که تا زمانی که دشمن و تهدیدی مانند اسرائیل وجود دارد نباید در داخل این کشورها علیه این حکومت ها حرکت هایی صورت گیرد در حالی که در طرح آمریکا اصلا بحثی از منازعه اعراب و اسرائیل وجود ندارد. اما باید به این نکته توجه داشت که یکی از اهداف اصلی طرح خاورمیانه بزرگ ، عادی سازی حضور اسرائیل در منطقه است و نه حل و فصل عادلانه مسئله فلسطین. از آنجا که آمریکا دفاع از اسرائیل را رسالت خود می داند. حضور پررنگ و تاثیرگذار در منطقه نیز جزو سیاست های واشنگتن قرار می گیرد و از آنجا که محافظه کاران جدید دولت بوش برای انجام این رسالت (حمایت از اسرائیل) تعهد بیشتری دارند، لزوم حضور و نفوذ دولت بوش در خاورمیانه برای حمایت از این کشور بیشتر احساس می شود. آمریکا می خواهد با تحمیل اسرائیل به منطقه به نتجه دلخواه خود که همانا تامین امنیت اسرائیل است دست یابد. به هر حال به نظر می رسد با اجرای پروژه اصلاحات در خاورمیانه،اسرائیل یکی از برندگان اصلی در جنبه های سیاسی، اقتصادی و امنیتی باشد. به لحاظ سیاسی الزام دولت های خاورمیانه در برخورد با جریانات اسلامگرا و طرفداران اسلام سیاسی که اساسا سر سازگاری با موجودیت اسرائیل ندارند، امنیت اسرائیل را تامین می کند. همینطور از آنجا که یکی از اهداف و انگیزه های اصلی آمریکائیان در پیشنهاد و ارائه طرح خاورمیانه بزرگ،\\\\\' مبارزه با ریشه های تروریسم\\\\\' در خاورمیانه است ، همه گروه های مسلمان فلسطینی و لبنانی که از سرزمین و هویت خود دفاع می کنند در لیست گروه های تروریستی دولت آمریکا قرار دارند لذا جلوگیری از فعالیت این گروه ها و برخورد با آن ها از سوی کشورهای منطقه از خواسته های اصلی آمریکا محسوب می شود. به همین خاطر دامنه فشارها به حدی است که پس از حمله آمریکا به عراق، حتی دولت سوریه که بخش های مهمی از خاکش دراشغال اسرائیل است، مجبور گردید دفاتر سیاسی برخی گروه های فلسطینی را در دمشق تعطیل کند. این مسئله برای دیگر کشورهای خاورمیانه نیز صدق می کند و در حال حاضر محدودیت های جدی برای برخی از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در خصوص حضور برخی از رهبران و اعضای گروه های فلسطینی وجود دارد. از منظری دیگر یکی از مهم ترین اهداف آمریکا از این طرح وارد کردن اسرائیل به فرآیند تعاملات اقتصادی منطقه است. زیرا چنین عملی موجب گسترش روابط تجاری اسرائیل با کشورهای منطقه خواهد شد و نهایتا تنش میان کشورهای منطقه را کاهش خواهد داد. حضور اسرائیل در بازار مشترک بزرگ که آمریکا قرار است در خاورمیانه ایجاد کند، قطعی است. و بدون شک این کشور منافع بسیاری را در چنین بازاری کسب خواهد نمود. با اجرای این طرح آمریکا می خواهد با استفاده از موقعیت کاملا برتر خود و فرصت منحصر بفردی که در حال حاضر در عرصه نظام بین المللی برای این کشور وجود دارد. حداکثر استفاده اقتصادی را از حضور در منطقه خاورمیانه بنماید و علاوه بر کنترل منابع نفتی و نقاط حساس و بسیار استراتژیک آن، بازارهای کشورهای این حوزه را هم از آن خود کند طبیعتا در چنین فضایی اسرائیل به عنوان متحد استراتژیک غیرقابل جانشین آمریکا از مواهب و مزایای موقعیت برتر این کشور برخوردار خواهد شد و سیطره کم نظیری بر مناسبات و معادلات اقتصادی خاورمیانه پیدا خواهد کرد . از این جهت نیز کشورهای مسلمان منطقه به خاطر برتری موقعیت اقتصادی دشمن تاریخی خود دچار خسارت های غیرقابل جبرانی خواهند شد. زیرا آن ها به واقع خود را در وضعیتی احساس می کنند که هیچ ابزاری برای ممانعت و جلوگیری از چنین روندی در اختیار ندارند و حاکمان مستبد خاورمیانه نیز ناچارند برای بقای خود امتیازات زیادی واگذار کنند. به عبارتی استراتژی اصلاحات در خاورمیانه فرصت های بسیار مناسبی را در اختیار اسرائیل قرار خواهد داد تا نه تنها مشکلات قدیمی خود با کشورهای این منطقه را برای همیشه حل و فصل نماید، بلکه به واسطه همکاری اقتصادی با آن ها منافع سرشاری را نیز عاید این رژیم می کند. به عبارتی ایالات متحده با انجام اصلاحات روبنایی اقتصادی و اجتماعی و سیاسی در برخی از کشورهای جهان عرب قصد دارد تا موقعیتی را برای اسرائیل در بین کشورهای عربی اسلامی ایجاد کند. به علاوه هرگاه کشورهای اسلامی و عربی به امور خود مشغول شوند و با طرح مشکلات داخلی عملا دچار تزلزل و دغدغه های داخلی شوند از توجه، حساسیت و نگرانی شان نسبت به مسئله اسرائیل کاسته خواهد و دیگر چندان بدان نخواهند پرداخت. بنابراین در مجموع در اجرای طرح خاورمیانه بزرگ اسرائیل برنده اصلی میدان خواهد بود.